Słownik najczęsciej używanych pojęć

Wszystkie | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z

A

  • ACTH (Adrenal Corticotropic Hormone)

    hormon adrenkortykotropowy produkowany przez przysadkę mózgową i jako hormon tropowy (pobudzający inny gruczoł do wydzielania) stymuluje gruczoły nadnerczy do wydzielania hormonalnego:

    • glikokortykoidów, mineralokortykoidów, androgenów nadnerczowych. Wysoki poziom ACTH we krwi może powodować niepłodność. Niedobór powoduje zanik kory nadnerczy
  • Adenomyosis

    rozrost tkanki endometrium do środkowej, mięśniowej warstwy ściany macicy (myometrium) nazywane jest adenomyoza (adenomyosis) lub wewnętrzną endometriozą.

  • Aglutynacja plemników

    zlepianie się plemników, może być następstwem infekcji, stanu zapalnego lub obecności przeciwciał przeciwplemnikowych. Mogą zaburzać proces zapłodnienia poprzez zaburzenie ruchu plemników a więc dotarcie do komórki jajowej, utrudnienie penetracji plemnika przez warstwę komórek ziarnistych otaczających komórkę jajową oraz przeniknięcię plemnika poprzez otoczkę przejrzystą.

  • AID (Artificial Insemination Donor)

    inseminacja nasieniem dawcy. Stosowana w przypadku braku plemników u partnera. Więcej

  • AIH

    inseminacja nasieniem partnera. Nasienie pobierane jest w dniu zabiegu , lub może być zamrożone we wcześniejszym terminie. Więcej

  • Akrosom

    szczytowa cześć główki plemnika, powstaje w procesie spermatogenezy czyli przekształcania się spermatydów w plemniki. Zawierająca enzymy, które w wyniku kontaktu z komórką rozpuszczają miejscowo jej osłonkę, pozwalają na penetrację otoczki komórki jajowej i wniknięcie plemnika do niej a w konsekwencji jej zapłodnienie.

  • Amenorrhea

    brak miesiączkowania. Pierwotna dotyczy kobiet, które nigdy nie miesiączkowały. Wtórna występuje u kobiet, które miesiączkowały, a obecnie nie miesiączkują przez min. sześć miesięcy.

  • Androgeny

    męskie hormony płciowe o budowie sterydowej i działaniu maskulinizującym .

    U mężczyzn androgeny produkowane są przez: występujące w jądrach komórki Leydiga oraz część siatkową kory nadnerczy.

    Do androgenów wytwarzanych w jądrach należą: testosteron, 5-alfa-dihydrotestosteron (5-α-DHT), androsteron

    U kobiet androgeny występuja w małych stężeniach, a wytwarzane są przez: jajniki i część siatkową kory nadnerczy. Do androgenów wytwarzanych w jajnikach należą: dihydrotestosteron, androstendion

    I u kobiet i u mężczyzn w nadnerczach wytwarzane są: testosteron i dehydroepiandrosteron (DHEA)

    Pierwotnym materiałem do syntezy androgenów jest cholesterol. Jest on wstępnie syntetyzowany z glukozy i kwasów tłuszczowych lub pobierany z dostarczanych drogą krwi cząsteczek lipoprotein LDL. Produkcja androgenów pozostaje pod kontrolą hormonu luteinizującego LH wytwarzanego przez przedni płat przysadki mózgowej . Między wydzielaniem LH a androgenów zachodzi ujemne sprzężenie zwrotne. Z kolei wydzielanie LH zależy od wydzielanego przez podwzgórze hormonu uwalniającego GnRH czyli gonadoliberyny.

    Działanie androgenów:

    • kształtowanie się męskich narządów płciowych w życiu płodowym
    • wykształcanie się wtórnych cech płciowych (budowa ciała, głos, typ owłosienia itp.)
    • wpływ na spermatogenezę
    • wpływ anaboliczny (zwiększenie masy mięśniowej itp.)

    Nadmiar androgenów u kobiet powoduje szereg zaburzeń, między innymi wykształcanie się męskiej budowy ciała (maskulinizacja), męskiego typu owłosienia (hirsutyzm), a także innych objawów wirylizacji, czyli powiększenia się łechtaczki, zmniejszenie piersi, obniżenia barwy głosu, trądzik, łojotok, łysienie typu męskiego, zaburzenia miesiączkowania oraz niepłodność.

  • Aneuploidia (Aneuploidy)

    niestandardowa liczba chromosomów.

    nullisomia (2n-2) – brak jednej pary chromosomów,

    monosomia (2n-1) – jedna kopia danego chromosomu,

    trisomia (2n+1) – trzy kopie jednego chromosomu.

    Przyczyną takich mutacji jest nieprawidłowy rozdział chromosomów do przeciwległych biegunów wrzeciona podziałowego w czasie mejotycznego podziału komórki (nondysjunkcja) Konkretnie dzieje się to w procesie anafazy. Główną przyczyną nondysjunkcji jest nieprawidłowo wykształcone wrzeciono podziałowe Skutkami mutacji są gamety zawierające nieprawidłową budowę chromosomalną, a w efekcie powstanie chorób genetycznych u potomstwa

    Zespół Downa – trisomia 21 pary chromosomów. Objawami są niedorozwój umysłowy, mały wzrost, nieprawidłowe proporcje ciała, zbyt duży język, wady narządów wewnętrznych.

    Zespół Edwardsa – trisomia 18 pary chromosomów. Objawami są głęboki niedorozwój umysłowy, wady rozwojowe.

    Zespół Pataua - trisomia 13 pary chromosomów

    Zespół Warkany'ego 2 - trisiomia 8 pary chromosomów

    Trisomia chromosomu X

    Tetrasomia chromosomu X

    Zespół Turnera – monosomia chromosomów płci X. Występuje tylko u kobiet. Objawami są bezpłodność, niedorozwój jajników, mały wzrost, krępa budowa ciała.

    Zespół Klinefeltera– Występuje tylko u mężczyzn (XXY). Objawami są: bezpłodność, niedorozwój jąder, zmienione proporcje ciała, cechy kobiece w wyglądzie. Bywają anomalie seksualne.

    Zespół XYY– disomia chromosomu Y. Mężczyźni charakteryzują się wysokim wzrostem, zwiększoną pobudliwością

  • Anovulation pl-Anowulacja

    brak owulacji (jajeczkowania). Brak owulacji, to zarówno brak wytwarzania komórek jajowych przez jajniki, jak również niemożność uwalniania się komórek jajowy z dojrzałych pęcherzyków Graafa.

  • Anty-Mullerian Hormon (AMH)

    substancja wydzielana przez komórki ziarniste obecne w preantralnych i małych antralnych pęcherzykach w jajniku – poziom stężenie tego hormonu wg najnowszych badań precyzyjniej określa rezerwę jajnikową niż badanie wyłącznie poziomu hormonu FSH.

  • ANTYFOSFOLIPIDOWY Zespół APS (ang. antiphospholipid syndrome)

    zespół antyfosfolipidowy – nazywany również zespołem Hughsa, charakteryzuje się występowaniem objawów zakrzepicy naczyń, nawrotowych poronień wraz z występowaniem w surowicy przeciwciał o swoistości wobec anionowych fosfolipidów i białek wiążących fosfolipidy. Rozpoznawany jest na podstawie co najmniej jednego objawu klinicznego i jednego objawu serologicznego.

    kryteria kliniczne:

    • zakrzepica naczyniowa

    • samoistne poronienia.

    kryteria serologiczne:

    • występowanie przeciwciał antyfosfolipidowych w średnim lub wysokim mianie, oznaczanych metodą immunoabsorbcyjną
    • występowanie antykoagulantu toczniowego, stwierdzane co najmniej 2-krotnie w przeciągu 6 tyg.
  • APA (Antiphospholipid Antibodies)

    Przeciwciała przeciwfosfolipidowe (Antyfosfolipidowe) anticardiolipin (ACA), phosphoethanolamine, phosphoinositol, phosphatidic acid, phosphoglycerol, phosphoserine, oraz phosphocholine. (patrz wyżej zespół antyfosfolipidowy)

  • ART assisted reproductive technology ( rozród wspomagany medycznie)

    wszystkie procedury i zabiegi lecznicze mające na celu doprowadzenie do ciąży ,w których konieczne jest przygotowywanie komórek jajowych lub plemników w warunkach laboratoryjnych. Zalicza się do nich m.in. : zapłodnienie pozaustrojowe i embriotransfer, dojajowodowy transfer gamet ( GIFT-gamet intrafallopian transfer), dojajowodowe podanie zygoty (ZIFT-zygote intrafallopian transfer), dojajowodowy transfer embrionu, mrożenie gamet i embrionów, dawstwo komórek jajowych i embrionów (wd. glossary of ART terminology, 2009).

  • ASA (Antisperm Antibodies)

    przeciwciała przeciwplemnikowe (produkowane są przez system immunologiczny), które poprzez unieruchamianie plemników powodują ich niezdolność do zapłodnienia. Zarówno mężczyzna jak i kobieta mogą produkować przeciwciała przeciwplemnikowe.

  • Assisted Hatching (AH, AZH)

    laserowe, chemiczne lub mechaniczne nacięcie osłonki zarodka. Wykonuje się w celu ułatwienia rozrastającemu się zarodkowi (blastocyście) wydostanie się z otaczającej go osłonki i implantację w endometrium macicy. Więcej

  • Asthenozoospermia

    niska ruchliwość plemników. Poniżej 32 % plemników z ruchliwością postępową w ejakulacie.

  • ATA (Antithyroid Antibodies)

    przeciwciała przeciwtarczycowe. Są to przeciwciała, które ingerują w czynności tarczycy, a przez to w normalny metabolizm. Ich obecność może być również wskaźnikiem osłabienia systemu autoimmunologicznego pacjenta. Do najczęściej badanych należą antyTPO, antyTG , których stężenie jest podwyższone w niedoczynnośći tarczycy pochodzenia autoimmunologicznego (choroba Hashimoto)

  • Azoospermia

    brak plemników i elementów nabłonka plemnikotwórczego w nasieniu, jedna z przyczyn niepłodności męskiej. Więcej