Indywidualny plan leczenia

Niepłodność – definiowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) jako niemożność uzyskania ciąży lub ponownego zajścia w ciążę przez okres 12. miesięcy, mimo regularnych stosunków płciowych bez stosowania antykoncepcji – to problem, z którym zmaga się ok. 10–16% osób w wieku rozrodczym. Jednak problemy z zajściem w ciążę to nie tylko definicje i statystyki – to historie konkretnych Par, które marzą o poczęciu dziecka i szukają sposobu, aby to marzenie spełnić. Współczesna medycyna daje wiele możliwości wspomagania rozrodu w tym: program dawstwa (zarodków, nasienia lub komórek jajowych), adopcję zarodków, in vitro czy zabezpieczenie płodności. Korzystając z tych osiągnięć, można stworzyć indywidualny plan leczenia dostosowany do potrzeb konkretnych osób. 

Podjęcie decyzji o formie leczenia następuje po szczegółowych badaniach diagnostycznych, które mają na celu ustalenie przyczyn niepłodności. Na tej podstawie lekarz przygotuje dla Państwa indywidualny plan leczenia.

In vitro (IVF), czyli zapłodnienie pozaustrojowe, to forma leczenia niepłodności, polegająca na połączeniu komórki jajowej z plemnikiem w warunkach laboratoryjnych. Powstały w tym procesie zarodek zostaje przeniesiony bezpośrednio do macicy pacjentki. Metoda ta jest często rekomendowana ze względu na wysoką skuteczność i stosowana, gdy inne opcje leczenia niepłodności – takie jak terapia hormonalna, inseminacja czy zabiegi chirurgiczne przywracające funkcjonalność narządów rodnych – nie przynoszą oczekiwanych rezultatów.

Procedura in vitro (łac. in vitro, dosłownie: „w szkle”) jest starannie dostosowywana do indywidualnych potrzeb Pary. Rozpoczyna się od szczegółowej diagnostyki, która obejmuje m.in. badania hormonalne, ultrasonograficzne i genetyczne. Na podstawie wyników lekarze dobierają odpowiednią metodę stymulacji jajników i monitorują rozwój komórek jajowych. Po pobraniu płynu pęcherzykowego, w którym zawieszone są komórki jajowe (punkcja jajników), oraz przygotowaniu nasienia w laboratorium odbywa się zapłodnienie. Następnie zarodek lub zarodki zostają przeniesione do macicy pacjentki, a pozostałe mogą zostać zamrożone do późniejszego wykorzystania.

Zabezpieczenie płodności to rozwiązanie dla osób, które w wyniku choroby bądź leczenia (chemioterapia lub radioterapia) mogą doświadczyć znacznego ograniczenia płodności, a nawet jej utraty. W takich przypadkach mrożenie komórek jajowych, nasienia lub tkanki jajnikowej zabezpiecza możliwość prokreacji w przyszłości. Działanie to jest szczególnie istotne w kontekście leczenia onkologicznego, które może prowadzić do uszkodzenia komórek rozrodczych.

Zamrożone komórki rozrodcze można wykorzystać, gdy będą Państwo gotowi do założenia rodziny. W zależności od rodzaju pobieranego materiału używa się go do zabiegu chirurgicznego przywracającego płodność (wszczepienie własnej tkanki jajnikowej) albo inseminacji lub zapłodnienia komórki jajowej w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro).

Oncofertility, czyli zachowanie płodności osób poddanych terapiom onkologicznym, pozwala na przechowanie komórek jajowych, nasienia lub tkanek jajników przed rozpoczęciem intensywnego leczenia. W trakcie takiego inwazyjnego procesu jak chemioterapia czy radioterapia, komórki rozrodcze mogą ulec zniszczeniu. Dlatego pacjenci onkologiczni powinni być odpowiednio wcześnie poinformowani o możliwościach zabezpieczenia płodności, które da im szansę na biologiczne rodzicielstwo po pokonaniu choroby nowotworowej.

Specjalistyczna opieka, jaką oferuje koordynator oncofertility, ma na celu pełne wsparcie w przygotowaniu pacjenta do procesu mrożenia komórek oraz profesjonalne doradztwo dotyczące dalszych kroków. Po leczeniu onkologicznym i odzyskaniu zdrowia pacjent ma szansę skorzystać z zamrożonych komórek jajowych, nasienia lub tkanek jajnikowych.

Adopcja zarodków to procedura, która pozwala Parom skorzystać z zarodków, które zostały wcześniej zapłodnione w laboratorium, a następnie zamrożone. Ta forma leczenia niepłodności może być szansą dla Par, u których zapłodnienie in vitro z wykorzystaniem własnych komórek jajowych czy nasienia nie przyniosło rezultatu lub – ze względu na wcześniejsze zabiegi takie jak usunięcie jajników – nie jest możliwe. Po decyzji o adopcji zarodków są one przenoszone w drodze kriotransferu do macicy kobiety, która decyduje się zostać ich matką.

W Polsce procedura adopcji zarodków jest regulowana przez przepisy ustawy o leczeniu niepłodności, która weszła w życie w 2015 roku. Adopcja zarodków jest możliwa, gdy Para, która poddała się procedurze in vitro, decyduje się na przekazanie niewykorzystanych zarodków innym osobom, które mają trudności z poczęciem dziecka. Zgodnie z ustawą mogą one zostać przekazane wyłącznie za zgodą dawcy oraz biorcy, a cały proces odbywa się nieodpłatnie. Procedura nie jest traktowana jako klasyczna adopcja, a raczej jako forma leczenia niepłodności, dlatego prawo do dziecka przechodzi na Parę adoptującą zarodek po przeprowadzeniu odpowiedniej procedury medycznej.

Indywidualny plan leczenia może uwzględniać wzięcie udziału w programie dawstwa zarodków, dawstwa nasienia lub dawstwa komórek jajowych.

Dawstwo zarodków polega na przekazaniu zarodków powstałych w wyniku leczenia in vitro Parom, które z różnych powodów nie mogą skorzystać z własnych komórek jajowych i nasienia. Zarodki można przekazać wyłącznie za zgodą dawców, którzy zachowują pełną anonimowość. Dziecko, które powstaje z takiego zarodka, traktowane jest jak biologiczny potomek Pary adoptującej zarodek.
Dawstwo nasienia polega na użyciu nasienia od anonimowego dawcy w celu zapłodnienia komórki jajowej kobiety. Z tego programu korzystają Pary, które nie mogą począć dziecka z powodu problemów z produkcją nasienia lub jego jakością. Anonimowi dawcy przechodzą szczegółowe badania medyczne, aby zapewnić wysoką jakość materiału genetycznego.

Dawstwo komórek jajowych to procedura, w której kobieta przekazuje swoje komórki jajowe innej kobiecie. To szansa dla Par, które mają trudności z zajściem w ciążę z powodu dysfunkcji jajników lub braku komórek jajowych. Dawczyni musi spełniać określone kryteria zdrowotne, dlatego przechodzi szczegółowe badania genetyczne oraz hormonalne. Podobnie jak w przypadku dawstwa zarodków czy nasienia, zachowana jest tu pełna anonimowość.