EN
DE
Badanie ogólne nasienia z oceną morfologii plemników
Podstawowym badaniem diagnostycznym w niepłodności męskiej jest seminogram, czyli ocena koncentracji, ruchliwości i budowy morfologicznej plemników.
Badanie ogólne nasienia
Jest to podstawowe badanie nasienia umożliwiające ogólną charakterystykę ejakulatu oraz jakość plemników. Pozwala ono lekarzowi ocenić potencjał rozrodczy mężczyzny, funkcje układu rozrodczego oraz wybrać metodę leczenia i ją monitorować. Zakres badania obejmuje ocenę makroskopową: upłynnienie, kolor, objętość, lepkość, pH oraz ocenę mikroskopową: koncentrację, ruchliwość, morfologię. Badanie powinno być wykonane dwukrotnie w odstępie czasu od 1 do 3 miesięcy.
W nOvum istnieje możliwość wyboru metody badania:
- badanie komputerowe nasienia z oceną morfologii plemników (CASA) Badanie wykonywane przy użyciu automatycznego systemu SCA evolution (Sperm Class Analyzer). System ten pozwala przeanalizować większą liczbę plemników, dzięki temu wyniki podstawowych parametrów nasienia są dokładniejsze i powtarzalne.
- badanie manualne nasienia z oceną morfologii plemników
Badanie wykonywane metodą tradycyjną zalecane przede wszystkim przy niskiej koncentracji plemników i do sprawdzenia skuteczności zabiegu wazektomii.
Zalecenia do badania nasienia
Do przeprowadzenia badania nasienia nie jest wymagane skierowanie lekarskie. Przed badaniem należy zachować wstrzemięźliwość seksualną przez 2 do 7. dni (zgodnie z wytycznymi WHO), optymalnie 3-4 dni. Należy unikać używek, stresu i znacznego wysiłku fizycznego. W przypadku, gdy planowany termin badania poprzedza infekcja z wysoką gorączką (38 – 40°C) lub silne zatrucie pokarmowe, należy umówić się ponownie na inny dzień.
Jak należy się przygotować przed pobraniem nasienia do badań
- Pacjent przed oddaniem nasienia powinien mieć zachowaną abstynencję seksualną od 2. do 7. dni (czas od ostatniej ejakulacji), optymalnie 3-4 dni. Należy unikać używek, stresu i znacznego wysiłku fizycznego. W przypadku, gdy planowany termin badania poprzedza infekcja z wysoką gorączką (38 – 40°C) lub silne zatrucie pokarmowe, należy umówić się ponownie na inny dzień.
- Przed oddaniem nasienia należy umyć narządy płciowe wodą z mydłem, spłukać wodą i osuszyć jednorazowym ręcznikiem.
- Nasienie powinno być oddane poprzez masturbację w całości do pojemnika. Jeżeli doszło do utraty części materiału, pacjent powinien zgłosić to osobie przyjmującej materiał.
Oddanie poza przychodnią: Pacjent oddający nasienie do badań poza kliniką nOvum może pobrać pojemnik na nasienie z rejestracji laboratorium seminologicznego lub zakupić w aptece jałowy pojemnik (taki sam jak do pozyskiwania moczu). Próbkę nasienia należy jak najszybciej dostarczyć do laboratorium, maksymalnie do godziny od oddania próbki nasienia do pojemnika. Należy zanotować godzinę oddania nasienia na pojemniku. Podczas transportu próbki nasienia należy przechowywać ją w temperaturze 20-370C (najlepiej blisko ciała), aby uniknąć dużych zmian temperatury.
- W przypadku niezdolności pozyskania próbki nasienia poprzez masturbację, można pobrać nasienie podczas stosunku za pomocą specjalnej prezerwatywy bez środków plemnikobójczych (prezerwatywę taką można zakupić w aptece).
Co zapewni komputerowa analiza nasienia?
- szybką, dokładną i obiektywną analizę wszystkich parametrów nasienia,
- automatyczną klasyfikację wad budowy,
- możliwość generowania graficznych kolorowych raportów, indywidualnie dla każdego pacjenta.
W nOvum dysponujemy najnowocześniejszym sprzętem do komputerowej analizy nasienia – System SCA, który przetwarza obraz mikroskopowy, rejestrowany kamerą video, analizuje go szybko i dokładnie, generując obiektywny wynik. System analizuje ponad 500 plemników w ciągu jednej sekundy. Ruchliwość i koncentracja obliczane są w oparciu o kilkanaście obrazów.
Prawidłowy wynik badania
W oparciu o najbardziej aktualne kryteria WHO z 2021 roku prawidłowe wyniki badania ogólnego nasienia wyglądają następująco:
- objętość ejakulatu: ≥ 1,4 mL,
- pH: ≥7,2
- koncentracja plemników: ≥ 16 mln/mL,
- liczba plemników w ejakulacie: ≥ 39 mln,
- odsetek plemników o prawidłowej ruchliwości: ≥ 30% z ruchem postępowym, ≥ 42% całkowitego ruchu,
- morfologia (budowa): ≥ 4% plemników o prawidłowej budowie,
- leukocyty w osadzie nasienia: < 1 mln/mL,
Badanie nasienia powinno być wykonane co najmniej dwukrotnie. Nawet jeśli wynik badania odbiega od podanych norm, nie można go rozpatrywać w oderwaniu od wyników badania partnerki – jak już podkreślaliśmy niepłodność to choroba pary. Znaczny potencjał rozrodczy partnerki może zrównoważyć pogorszone właściwości nasienia mężczyzny.
Terminy określające stan nasienia (wg definicji WHO z 2021 roku)
- normospermia – prawidłowe nasienie,
- oligozoospermia – obniżona liczba plemników w ejakulacie ≤ 16 mln/mL,
- asthenozoospermia – nieprawidłowa ruchliwość plemników ≤ 42% wszystkich ruchliwych plemników,
- teratozoospermia – nieprawidłowa budowa plemników ≤ 4% prawidłowych form,
- oligoasthenoteratozoospermia – połączenie trzech powyższych zaburzeń,
- cryptozoospermia – brak plemników w preparacie bezpośrednim, lecz stwierdzone po odwirowaniu nasienia,
- azoospermia – brak plemników w ejakulacie,
- aspermia – objętość nasienia <1,4 mL.
Testy
Służy do wykrywania przeciwciał przeciwplemnikowych klasy IgG i IgA w nasieniu. Jeśli przeciwciała są obecne, to znajdują się na powierzchni plemników. Test można wykonać u wszystkich pacjentów lub w przypadku, kiedy podejrzewa się niepłodność o podłożu immunologicznym (słaba ruchliwość plemników, aglutynacja). Obecność przeciwciał może zakłócać funkcje plemników, przenikanie przez śluz szyjki macicy, reakcję akrosomalną. Przeciwciała przeciwplemnikowe należą do dwóch klas IgG i IgA. Przeciwciała IgA rzadko występują bez IgG. Klinicznie większe znaczenie mają przeciwciała klasy IgA ze względu na większe powinowactwo do śluzu szyjkowego macicy. Test ten można wykonywać pod warunkiem, że w nasieniu znajdują się plemniki o ruchu postępowym >1 mln/ ml
Badanie określające integralności chromatyny plemnikowej w jądrze komórkowym plemnika. Chromatyna plemnikowa jest to substancja znajdująca się w jądrze komórkowym plemnika, w skład której wchodzi głównie DNA, czyli substancja umożliwiająca przekazywanie informacji genetycznej. Ocena jakości chromatyny plemnikowej jest istotnym badaniem uzupełniającym do ogólnego badania nasienia, ponieważ jakości genetycznej nie da się ocenić pod mikroskopem w preparacie bezpośrednim.
Przyczyną uszkodzenia chromatyny plemników mogą być mutacje genów, zaburzenia na etapie spermatogenezy, stres oksydacyjny, infekcje w układzie moczowo-płciowym, choroby związane z wysoką temperaturą, nowotwory, zanieczyszczenie środowiska, używki (papierosy, alkohol). Plemniki z uszkodzoną chromatyną zaburzają funkcje plemników, obniżając zdolność do zapłodnienia, zwiększają niepowodzenie w implantacji zarodka, mogą być przyczyną jego nieprawidłowego rozwoju prowadzącego do poronienia.
Warunkiem wykonania testu jest obecność plemników w nasieniu >3mln/ml.
Jest ogólną miarą równowagi oksydo-redukcyjnej (potencjału redox). Stan gdy dochodzi do zakłócenia tej równowagi, czyli przewagi wolnych rodników, a zdolnością ich usuwania z organizmu nazywamy stresem oksydacyjnym. Stres oksydacyjny może prowadzić do toksycznego wpływu na komórki prowadząc min. do utleniania białek, peroksydacji lipidów orz fragmentacji DNA, a co za tym idzie do obniżenia jakości i funkcjonalności plemników.
Metoda polega na elektrochemicznym pomiarze statycznego potencjału utleniania i redukcji w nasieniu za pomocą czujników MiOXSYS. Natomiast wartość skorygowanego potencjału oksydo-redukcyjnego(sORP) uwzględnia koncentrację plemników w badanej próbce nasienia. Warunkiem wykonania testu jest koncentracja plemników >1mln/ml
Badanie określające żywotność plemników na podstawie integralności błony komórkowej plemników. Martwe plemniki z uszkodzoną błoną komórkową mają zdolność wchłaniania pewnych barwników (eozyny). Plemniki żywe pozostają niezabarwione. Wynikiem testu jest % żywych plemników.
Test HBA (test wiązania plemników z kwasem hialuronowym)
W naturalnych warunkach ludzkiego organizmu kwas hialuronowy występuje w dużych ilościach w osłonce otaczającej komórkę jajową. Tylko w pełni dojrzałe i prawidłowo wytworzone plemniki posiadają w swojej główce receptory, które pozwalają na rozpoznanie i wiązanie się ze składnikami osłonki. Jest to jeden z kluczowych etapów zapłodnienia.
Wynikiem badania jest odsetek ruchliwych plemników zdolnych do wiązania się z hialuronianem.
Ocena proporcji dojrzałych plemników z receptorami hialuronowymi może być wykorzystana do wybrania najlepszej opcji leczenia.
Warunkiem wykonania testu HBA jest obecność ruchliwych plemników.
Nasi specjaliści
Poznaj nasz zespół doświadczonych specjalistów.
lek. Katarzyna Kozioł
specjalistka endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, specjalistka położnictwa i ginekologii, współzałożycielka i dyrektorka ds. medycznych kliniki nOvum, embriolożka kliniczna PTMRiE, Senior Clinical Embryologist ESHRE, kierowniczka laboratorium embriologicznego nOvum
lek. Piotr Lewandowski
II° specjalizacji w zakresie położnictwa i ginekologii, specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, współzałożyciel i dyrektor Kliniki nOvum
lek. Jan Lewandowski
specjalista położnictwa i ginekologii, specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, wicedyrektor Kliniki nOvum
