Zabezpieczenie płodności

Kriokonserwacja pozwala zatrzymać procesy biologiczne w komórkach i przechowywać materiał rozrodczy przez wiele lat w ultraniskiej temperaturze.

Mrożenie w ciekłym azocie w temperaturze około -196°C

Komórki rozrodcze i tkanki zabezpiecza się w specjalnych warunkach kriogenicznych. W zbiornikach z ciekłym azotem, w temperaturze około -196°C, procesy biologiczne zostają praktycznie zatrzymane. Materiał zachowuje potencjał odpowiadający momentowi, w którym został zamrożony, a nie wiekowi Pacjenta w chwili późniejszego wykorzystania.

Co można zabezpieczyć?

Najczęściej mrożone są gamety – komórki jajowe i plemniki. W zależności od sytuacji możliwe jest również zamrożenie zarodków, a u wybranych Pacjentów tkanki jajnika lub jądra. Dobór metody powinien uwzględniać sytuację medyczną, dostępny czas oraz plan leczenia zasadniczego.

Jak można wykorzystać materiał po leczeniu?

Rozmrożone plemniki mogą zostać wykorzystane podczas inseminacji albo w procedurze in vitro. Zamrożone komórki jajowe wykorzystuje się po rozmrożeniu w procedurze IVF, natomiast zamrożone zarodki mogą zostać wykorzystane w kriotransferze. W wybranych sytuacjach zamrożona tkanka jajnikowa może służyć do odtworzenia funkcji rozrodczej po zakończeniu leczenia.

Powrót po zdeponowany materiał może nastąpić po kilku, kilkunastu lub – w określonych sytuacjach – wielu latach. Sposób dalszego postępowania zależy od rodzaju materiału i aktualnej sytuacji zdrowotnej Pacjentów.

Zamrożone komórki jajowe – wykorzystanie w in vitro

Gdy Pacjentka po zakończeniu leczenia będzie gotowa do starań o ciążę i nie będzie przeciwwskazań medycznych, oocyty mogą zostać rozmrożone i wykorzystane w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego. Po rozmrożeniu komórki są oceniane, a następnie zapładniane – w praktyce zwykle z wykorzystaniem mikroiniekcji plemnika do oocytu.

Powstałe zarodki są hodowane w laboratorium embriologicznym, a najlepiej rokujący zarodek może zostać podany do jamy macicy. Pozostałe odpowiednie zarodki mogą zostać ponownie zamrożone do późniejszego wykorzystania.

Zamrożone nasienie – inseminacja lub IVF/ICSI

Po powrocie do zdrowia mężczyzna może wykorzystać zamrożone nasienie wspólnie z Partnerką. W zależności od jakości materiału, liczby depozytów, wieku i płodności Partnerki lekarz może zaproponować inseminację domaciczną albo IVF/ICSI.

Plemniki dobrze tolerują kriokonserwację, a rozmrożona porcja materiału jest przygotowywana do użycia w laboratorium zgodnie z wybraną metodą leczenia.

Zamrożone zarodki – przygotowanie do kriotransferu

Jeśli przed leczeniem zostały zamrożone zarodki, po zakończeniu terapii Pacjentka może zostać przygotowana do kriotransferu w cyklu naturalnym albo przy użyciu leków przygotowujących endometrium. Po rozmrożeniu zarodek jest oceniany i podawany do jamy macicy.

nOvum wskazuje również możliwość transportu zamrożonych zarodków i gamet między ośrodkami, jeżeli Pacjenci zmienią miejsce zamieszkania lub ośrodek leczenia. W przypadku kriotransferu źródłowa strona nOvum przytacza, że w wybranych sytuacjach współczesne transfery rozmrożonych zarodków osiągają odsetki powodzeń zbliżone do 40–50% na próbę; indywidualne prawdopodobieństwo zależy jednak m.in. od wieku kobiety w chwili pobrania oocytów i jakości zarodka.

nOvum wskazuje również, że prawidłowo zamrożone gamety mogą być przechowywane przez wiele lat, a dostępne dane nie wskazują na pogorszenie zdrowia potomstwa wynikające wyłącznie z wykorzystania prawidłowo kriokonserwowanych oocytów lub nasienia.

Po uzyskaniu ciąży

Jeżeli leczenie zakończy się uzyskaniem ciąży, dalsza opieka może być kontynuowana w nOvum w ramach prowadzenia ciąży i opieki prenatalnej.

Zamrożona komórka nie „starzeje się” razem z Pacjentką. Jej potencjał biologiczny jest związany przede wszystkim z wiekiem kobiety w chwili pobrania.

nOvum wskazuje, że biologicznie najlepsze parametry oocytów występują w młodszym wieku, a po 35. roku życia potencjał rozrodczy stopniowo spada. W materiałach kliniki jako biologicznie korzystny okres mrożenia przytaczany jest szeroki przedział około 25–35 lat, a w praktyce wiele kobiet zgłasza się między 30. a 37. rokiem życia. Po 38.–40. roku życia skuteczność wyraźnie maleje, a po 40. roku życia uzyskanie odpowiedniej liczby prawidłowych oocytów staje się trudniejsze.

W zastosowaniach medycznych nie wybiera się jednak momentu choroby – jeśli zabezpieczenie płodności jest potrzebne przed terapią onkologiczną, lekarze działają w wieku, w którym Pacjentka zgłasza się z rozpoznaniem. Także u Pacjentki około 39. roku życia zabezpieczenie może być rozważane, choć lekarz powinien uczciwie omówić niższe szanse związane z wiekiem.

Przy medycznych wskazaniach niezwiązanych bezpośrednio z nowotworem decyzję podejmuje się indywidualnie. Znaczenie mogą mieć m.in. niski AMH, ryzyko przedwczesnego wygasania funkcji jajników, endometrioza oraz planowane operacje jajników.

Zgodnie z informacją nOvum, obowiązujące w Polsce zasady nie przewidują rutynowego mrożenia komórek jajowych wyłącznie z powodów społecznych („social freezing”) bez wskazania medycznego. Kwalifikacja powinna więc opierać się na udokumentowanym zagrożeniu płodności.

Koszt zależy od wybranej metody, badań, leków, liczby procedur i czasu przechowywania materiału. Jeśli Pacjent spełnia kryteria programu onkologicznego, kluczowe etapy zabezpieczenia płodności są finansowane publicznie.

Poza programem koszt mrożenia oocytów obejmuje m.in. stymulację hormonalną, monitoring, punkcję jajników, kriokonserwację i przechowywanie. W przyszłości wykorzystanie zamrożonych komórek wiąże się również z kosztami procedury in vitro.

Na aktualnej stronie nOvum wskazano, że pełny komercyjny proces – od zamrożenia materiału do późniejszego leczenia zmierzającego do ciąży – może łącznie oznaczać wydatek rzędu kilkunastu do ponad 20 tys. zł. Ponieważ cennik i zakres leczenia mogą się zmieniać, aktualną wycenę należy zawsze potwierdzić przed rozpoczęciem procedury.

nOvum informuje również o możliwości rozłożenia wybranych płatności na raty oraz o inicjatywach fundacji wspierających Pacjentów onkologicznych, m.in. programie „Daję Głowę” Fundacji Rak’n’Roll. Koordynator może pomóc ustalić, jakie możliwości finansowania są dostępne w konkretnej sytuacji. Źródłowa strona przypomina też, że przed uruchomieniem programu ogólnopolskiego część wsparcia miała charakter lokalny i samorządowy.

Jeżeli Pacjent nie spełnia kryteriów programu – np. przekracza limit wieku albo wskazaniem jest obniżona rezerwa jajnikowa bez choroby onkologicznej – procedura może być rozważana komercyjnie po kwalifikacji medycznej. Aktualne warunki należy potwierdzić bezpośrednio w nOvum.