Czy in vitro można odliczyć od podatku? Z jakiej pomocy mogą skorzystać rodziny?

Pytanie o możliwość odliczenia in vitro od podatku zwykle nie pojawia się na początku leczenia. Najpierw są konsultacje, badania, rozpoznanie przyczyny niepłodności i próba zrozumienia, jakie postępowanie daje parze największą szansę na ciążę.

Dopiero później, gdy w planie leczenia pojawiają się leki, procedury laboratoryjne, pobranie komórek jajowych, przechowywanie zarodków czy dodatkowa diagnostyka, zaczyna się drugi – finansowy – wymiar terapii.

I właśnie wtedy wiele osób zadaje logiczne pytanie: skoro niepłodność jest chorobą, a in vitro jest metodą leczenia, czy poniesione wydatki można uwzględnić w rocznym zeznaniu podatkowym?

Obecnie odpowiedź brzmi: kosztu procedury in vitro nie można po prostu odliczyć od podatku PIT. W polskim systemie nie funkcjonuje osobna „ulga na in vitro” ani ogólna ulga medyczna pozwalająca pomniejszyć dochód o prywatnie opłacone leczenie. Nie oznacza to jednak, że rodziny pozostają bez pomocy. Najważniejszym mechanizmem wsparcia nie jest dziś odliczenie podatkowe, lecz publiczne finansowanie leczenia w ramach programu Ministerstwa Zdrowia.

Szukasz sprawdzonej kliniki z doświadczeniem? Skontaktuj się z nOvum – pomagamy już od 32 lat i bywamy nazywani kliniką ostatniej szansy! Umów się na pierwszą wizytę – po niej zdecydujesz, czy swoją diagnostykę i leczenie powierzysz naszym ekspertom. Napisz lub zadzwoń teraz:

+48 661 624 300

kontakt@novum.com.pl

Wypełnij formularz

In vitro w rocznym PIT – czego rzeczywiście nie można odliczyć?

Jeżeli para opłaciła leczenie z własnych środków, faktura wystawiona przez klinikę nie daje sama w sobie prawa do obniżenia podatku. Nie ma znaczenia, czy dokument dotyczy całej procedury, pojedynczego transferu, konsultacji, badań laboratoryjnych czy pobrania komórek jajowych. Sam fakt, że wydatek był medycznie uzasadniony, nie tworzy prawa do ulgi.

To ważne rozróżnienie, ponieważ w języku potocznym często mówi się o „odliczeniu kosztów leczenia”, podczas gdy polski PIT nie zawiera powszechnej ulgi obejmującej wszystkie prywatne świadczenia zdrowotne. Podatnik może skorzystać wyłącznie z odliczeń wskazanych w przepisach. Procedura zapłodnienia pozaustrojowego nie została wśród nich wymieniona jako samodzielna kategoria.

W praktyce nie można więc wpisać w zeznaniu PIT wydatków na:

• kwalifikację do in vitro;
• stymulację hormonalną;
• punkcję jajników;
• zapłodnienie komórek jajowych;
• hodowlę i transfer zarodków;
• kriokonserwację;
• dodatkowe techniki laboratoryjne;
• prywatne konsultacje i badania związane z leczeniem niepłodności.

Nie oznacza to, że każda osoba zawsze znajdzie się w identycznej sytuacji podatkowej. Szczególne znaczenie mogą mieć inne okoliczności – na przykład posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności i ponoszenie określonych wydatków rehabilitacyjnych. Nie zmienia to jednak podstawowej zasady: sama diagnoza niepłodności ani poddanie się in vitro nie uprawniają do specjalnego odliczenia podatkowego.

A może ulga rehabilitacyjna?

To najczęstsza „droga alternatywna”, której pacjenci szukają po ustaleniu, że nie istnieje ulga na leczenie niepłodności. Nazwa ulgi rehabilitacyjnej może sugerować, że obejmuje ona szeroko rozumiane koszty zdrowotne. Tak jednak nie jest.

Z ulgi mogą korzystać osoby z niepełnosprawnością oraz podatnicy utrzymujący osoby z niepełnosprawnością, ale tylko w odniesieniu do wydatków wskazanych w ustawie. Katalog tych wydatków ma charakter zamknięty. Oznacza to, że nie można rozszerzać go na inne świadczenia medyczne tylko dlatego, że były potrzebne lub kosztowne. Sama procedura in vitro nie znajduje się w katalogu wydatków rehabilitacyjnych.

W indywidualnych sytuacjach ulgą mogą być objęte niektóre wydatki osoby posiadającej wymagane orzeczenie – na przykład określone leki zalecone przez lekarza specjalistę. Nie jest to jednak równoznaczne z możliwością odliczenia całego leczenia niepłodności. W razie nietypowej sytuacji podatkowej bezpieczniej jest uzyskać indywidualną poradę księgową lub podatkową niż opierać się na ogólnych informacjach znalezionych w internecie.

Szukasz sprawdzonej kliniki z doświadczeniem? Skontaktuj się z nOvum – pomagamy już od 32 lat i bywamy nazywani kliniką ostatniej szansy! Umów się na pierwszą wizytę – po niej zdecydujesz, czy swoją diagnostykę i leczenie powierzysz naszym ekspertom. Napisz lub zadzwoń teraz:

+48 661 624 300

kontakt@novum.com.pl

Wypełnij formularz

Brak ulgi nie oznacza braku finansowania

Jeszcze kilka lat temu pytanie o odliczenie in vitro od podatku miało dla wielu par fundamentalne znaczenie, ponieważ procedurę trzeba było w dużej części finansować prywatnie. Od czerwca 2024 roku sytuacja wygląda inaczej. W Polsce działa rządowy program leczenia niepłodności obejmujący procedury medycznie wspomaganej prokreacji, zaplanowany do końca 2028 roku.

To właśnie ten program, a nie system podatkowy, jest obecnie najważniejszą formą publicznej pomocy dla osób leczących niepłodność. Państwo przeznacza na jego realizację co najmniej 500 mln zł rocznie, a finansowanie obejmuje nie pojedynczy zabieg, lecz medycznie uzasadniony proces leczenia.

Różnica jest zasadnicza. Ulga podatkowa oznaczałaby, że pacjenci najpierw muszą wyłożyć własne pieniądze, a później ewentualnie odzyskują niewielką część wydatków. Program publiczny pozwala natomiast zrealizować finansowaną procedurę bez konieczności ponoszenia przez parę jej pełnego kosztu.

Co faktycznie obejmuje rządowy program in vitro?

Wokół finansowania narosło sporo nieporozumień. Część pacjentów sądzi, że program opłaca wyłącznie transfer zarodka albo samą czynność zapłodnienia w laboratorium. W rzeczywistości zakres wsparcia jest szerszy.

Finansowana jest kwalifikacja pary, obowiązkowe badania oraz części procedury niezbędne do jej bezpiecznego i skutecznego przeprowadzenia. Program obejmuje więc cały ciąg działań medycznych – od kwalifikacji przez pobranie komórek rozrodczych i procedury embriologiczne po transfer zarodka, zgodnie ze wskazaniami i zasadami programu.

Nie oznacza to jednak, że absolutnie każda usługa dostępna w klinice staje się automatycznie bezpłatna. Poza zakresem programu mogą pozostawać świadczenia dodatkowe, które nie są wymaganym elementem procedury. Przykładem jest diagnostyka preimplantacyjna zarodków, która – nawet gdy istnieją do niej wskazania – może być realizowana komercyjnie.

Dlatego przed rozpoczęciem leczenia warto poprosić o precyzyjne wyjaśnienie trzech kwestii: co zostanie sfinansowane w ramach programu, za co pacjenci będą płacić samodzielnie oraz jakie dodatkowe koszty mogą pojawić się na dalszym etapie.

Kto może skorzystać z finansowania?

Program nie jest świadczeniem przyznawanym automatycznie każdej osobie zgłaszającej się do kliniki. Para musi przejść kwalifikację medyczną i spełnić określone kryteria.

Z programu mogą korzystać pary pozostające w małżeństwie lub we wspólnym pożyciu, objęte ubezpieczeniem zdrowotnym, u których przyczyna niepłodności została potwierdzona dokumentacją albo wcześniejsze leczenie prowadzone zgodnie z aktualną wiedzą medyczną nie przyniosło rezultatu.

Obowiązują również granice wieku. W przypadku leczenia z wykorzystaniem własnych komórek jajowych lub nasienia dawcy kobieta może mieć do 42 lat. Przy dawstwie oocytów lub zarodka granica wynosi 45 lat. Dla mężczyzn przyjęto limit do 55. roku życia.

Ważne jest również to, czego program nie wymaga. Sam wynik AMH nie stanowi formalnego kryterium wykluczającego – jest badaniem pomocnym w ocenie rezerwy jajnikowej i planowaniu leczenia, ale podstawowym kryterium wieku pozostaje wiek metrykalny pacjentki.

Czy wcześniejsze prywatne leczenie zamyka drogę do programu?

Nie. Para może przystąpić do programu także wtedy, gdy wcześniej przechodziła procedury finansowane z własnych środków albo uczestniczyła w innym publicznym programie. Nie ma również znaczenia, czy wcześniejsze leczenie zakończyło się ciążą, ani czy para ma już dziecko. Kluczowe jest to, czy obecnie występuje niepłodność i czy spełnione są aktualne kryteria kwalifikacji.

To istotna informacja dla osób, które rozpoczęły leczenie przed czerwcem 2024 roku. Nie należy zakładać, że wykorzystanie prywatnej procedury automatycznie odbiera możliwość otrzymania finansowania w przyszłości.

Inaczej wygląda kwestia zwrotu kosztów już poniesionych. Program nie działa jak refundacja faktur. Jeżeli para wcześniej zapłaciła za procedurę prywatną, nie oznacza to, że otrzyma zwrot tej kwoty po późniejszym zakwalifikowaniu się do programu.

Ile prób może zostać sfinansowanych?

Program zakłada kilka wariantów leczenia dostosowanych do sytuacji medycznej pary. Możliwe jest sfinansowanie:

• do czterech cykli z wykorzystaniem własnych komórek rozrodczych lub nasienia dawcy;
• do dwóch cykli z wykorzystaniem oocytów dawczyni;
• do sześciu cykli z wykorzystaniem dawstwa zarodków.

Nie oznacza to, że każda para zrealizuje wszystkie dostępne cykle. Leczenie jest indywidualizowane, a jego przebieg zależy od wskazań, odpowiedzi organizmu na stymulację, uzyskanych komórek jajowych, rozwoju zarodków i wcześniejszych rezultatów.

Warto też odróżnić „cykl” od pojedynczego transferu. W wyniku jednej stymulacji może powstać więcej niż jeden zarodek, a kolejne transfery zamrożonych zarodków mogą odbywać się bez ponownego pobierania komórek jajowych. Z perspektywy pacjentów to bardzo ważne, ponieważ liczby używane w regulaminach programu nie zawsze odpowiadają potocznemu rozumieniu „jednej próby”.

Czy leki do stymulacji są bezpłatne?

Program finansuje procedurę, ale nie pokrywa bezpośrednio kosztu leków w taki sam sposób jak świadczeń wykonywanych w ośrodku. Udział w programie stanowi natomiast wskazanie do refundacji leków stosowanych podczas kontrolowanej stymulacji jajników. Oznacza to, że pacjentka może otrzymać preparaty na zasadach określonych w aktualnych przepisach refundacyjnych, ale nie zawsze wszystkie leki będą całkowicie bezpłatne.

Rzeczywista kwota zależy między innymi od zastosowanego protokołu, rodzaju preparatu, dawkowania i poziomu refundacji. Dwie pacjentki leczone w ramach tego samego programu mogą więc ponieść różne wydatki na farmakoterapię.

Dlatego pytanie „czy rządowe in vitro jest całkowicie bezpłatne?” wymaga uczciwej odpowiedzi: finansowane są wszystkie niezbędne elementy samej procedury określone w programie, ale mogą pojawić się koszty leków, świadczeń dodatkowych lub badań niewchodzących w jego zakres.

Co z przechowywaniem zarodków?

Przechowywanie zarodków podczas trwania programu jest finansowane do momentu ich wykorzystania, na zasadach przewidzianych w programie. Po zakończeniu publicznego finansowania albo w okolicznościach określonych przez program mogą pojawić się opłaty ponoszone przez pacjentów.

To jeden z tych kosztów, o które dobrze zapytać przed podpisaniem dokumentów. Leczenie in vitro nie kończy się zawsze wraz z pierwszym transferem. Jeżeli pozostają zamrożone zarodki, para powinna wiedzieć, przez jaki okres ich przechowywanie jest finansowane i kiedy obowiązek opłat przejdzie na pacjentów.

Pomoc także dla osób przed leczeniem onkologicznym

Publiczne wsparcie obejmuje nie tylko pary, które już starają się o dziecko. Program wprowadził także finansowanie zabezpieczenia płodności dla osób przed terapią onkologiczną lub w jej trakcie, jeżeli leczenie może uszkodzić funkcje rozrodcze.

Możliwe jest pobranie i zamrożenie komórek jajowych lub nasienia, aby zachować szansę na rodzicielstwo po zakończeniu leczenia. W tej części programu obowiązują osobne granice wieku: do 40 lat dla kobiet i do 45 lat dla mężczyzn, licząc od okresu dojrzewania.

To szczególnie istotna zmiana, ponieważ decyzje dotyczące zabezpieczenia płodności często muszą być podejmowane szybko – jeszcze przed rozpoczęciem chemioterapii, radioterapii lub innego leczenia potencjalnie gonadotoksycznego.

Program rządowy a programy samorządowe

Przed uruchomieniem finansowania ogólnopolskiego istotną rolę odgrywały programy prowadzone przez miasta, gminy i województwa. W części miejscowości nadal mogą funkcjonować lokalne formy pomocy, ale ich dostępność, warunki i relacja z programem państwowym zmieniają się w czasie.

Nie należy zakładać, że lokalne dofinansowanie będzie można swobodnie połączyć z finansowaniem tych samych świadczeń z programu rządowego. Środki publiczne nie mogą co do zasady pokrywać dwukrotnie tego samego kosztu. Program samorządowy może jednak obejmować inne elementy, działać uzupełniająco albo mieć odrębne zasady kwalifikacji.

Najlepiej sprawdzić aktualne informacje w urzędzie miasta lub gminy oraz w wybranym ośrodku leczenia. Informacje sprzed roku czy dwóch mogą być już nieaktualne.

Czy po urodzeniu dziecka przysługują inne ulgi?

Sposób poczęcia dziecka nie ma żadnego znaczenia dla prawa do świadczeń rodzinnych i ulg podatkowych. Dziecko urodzone dzięki in vitro jest w przepisach traktowane dokładnie tak samo jak każde inne dziecko.

Rodzice mogą więc – po spełnieniu ustawowych warunków – korzystać między innymi z ulgi prorodzinnej. Ulga na dziecko przysługuje osobom uzyskującym dochody opodatkowane skalą podatkową, które wykonują władzę rodzicielską, pełnią funkcję opiekuna albo spełniają inne przesłanki wskazane w przepisach. Nie przysługuje natomiast osobie, która uzyskuje wyłącznie dochody opodatkowane podatkiem liniowym z działalności gospodarczej.

To jednak pomoc związana już z wychowywaniem dziecka, a nie zwrot kosztów leczenia. Ulga prorodzinna nie działa wstecz i nie pozwala odliczyć wcześniejszych wydatków na in vitro.

Co warto zrobić przed rozpoczęciem leczenia?

Najwięcej nieporozumień wynika z podejmowania decyzji finansowych przed uzyskaniem kwalifikacji i szczegółowego kosztorysu. Para dowiaduje się o programie, zakłada, że wszystko będzie bezpłatne, a później zaskakują ją koszty leków, dodatkowych badań lub świadczeń, które nie są objęte finansowaniem.

Dlatego podczas konsultacji dobrze zadać kilka konkretnych pytań:

1. Czy spełniamy kryteria rządowego programu in vitro?
2. Które etapy leczenia będą finansowane w naszej sytuacji?
3. Jakie leki będą potrzebne i w jakim stopniu są refundowane?
4. Czy lekarz przewiduje badania lub procedury dodatkowe, za które trzeba zapłacić?
5. Jak wyglądają zasady finansowania przechowywania i transferów zamrożonych zarodków?
6. Co stanie się w przypadku zmiany kliniki lub przerwania leczenia?
7. Czy istnieje lokalny program, z którego możemy skorzystać zgodnie z obowiązującymi zasadami?

Dobra klinika powinna wyjaśnić te kwestie przed rozpoczęciem procedury, a nie dopiero w jej trakcie. Pacjenci mają prawo wiedzieć, które świadczenia wynikają z programu, a które są opcjonalne i komercyjne.

Czy in vitro można odliczyć od podatku?

Nie istnieje obecnie osobna ulga podatkowa pozwalająca odliczyć prywatnie opłaconą procedurę in vitro od dochodu lub podatku PIT. Leczenia nie można również automatycznie rozliczyć w ramach ulgi rehabilitacyjnej, ponieważ ta przysługuje wyłącznie określonym osobom i obejmuje zamknięty katalog wydatków.

Najważniejszą pomocą dla rodzin jest obecnie rządowy program finansowania in vitro obowiązujący do końca 2028 roku. Obejmuje on kwalifikację, obowiązkowe badania i niezbędne etapy procedury, a także kilka wariantów leczenia dostosowanych do sytuacji medycznej pary. Nie wszystkie wydatki dodatkowe są jednak finansowane, dlatego każdorazowo warto uzyskać indywidualną informację w ośrodku realizującym program.

W nOvum kwalifikacja do leczenia nie powinna sprowadzać się wyłącznie do odpowiedzi, czy para „może mieć in vitro”. Równie ważne jest ustalenie, jaka metoda postępowania jest medycznie uzasadniona, z jakiego finansowania można skorzystać i jakie realne koszty mogą pozostać po stronie pacjentów. Dopiero połączenie tych informacji pozwala podejmować decyzje bez niepotrzebnej presji i bez finansowych niespodzianek.